Wasiirka Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib-u-heshiisiinta Soomaaliya, Cali Yuusuf Cali (Cali Xoosh), ayaa ka falceliyay warqad uu Madaxweynaha Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni, u gudbiyay Qaramada Midoobay, taas oo Puntland ay kaga hadashay xaaladda siyaasadeed iyo amni ee Soomaaliya iyo khilaafka kala dhexeeya Dowladda Federaalka.
Cali Xoosh ayaa sheegay in qoraalka Madaxweynaha Puntland uusan matalin mowqifka shacabka iyo waxgaradka Puntland, isagoo ku dooday in warqadda lagu marin-habaabinaayo bulshada Puntland iyo guud ahaan shacabka Soomaaliyeed.
Wasiirka ayaa sheegay in Puntland lagu aas-aasay mabda’a Soomaalinimada, midnimada qaranka iyo ilaalinta wadajirka Soomaaliya, isaga oo xusay doorka ay dadka reer Puntland ku leeyihiin dhismaha dowladnimada iyo difaaca qarannimada dalka.
Cali Xoosh ayaa Madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni ku eedeeyay inuu dano siyaasadeed oo ku-meel-gaar ah ka hormarinayo mabaadi’dii lagu dhisay Puntland.
Wasiirka ayaa sheegay in qoraalka loo gudbiyay Qaramada Midoobay uu xambaarsan yahay aragtiyo uu ku tilmaamay kuwo dhaawacaya midnimada Soomaaliya, isaga oo ku dooday in aan la matali karin shacabka Puntland iyadoo la adeegsanayo hadallo ama mowqifyo keeni kara kala fogaansho siyaasadeed iyo mid bulsho.
Wuxuu sidoo kale tilmaamay in dadka Puntland ay muddo dheer qayb ka ahaayeen dadaallada lagu dhisayo dowlad Soomaaliyeed oo federaal ah, sidaas darteedna aysan sax ahayn, sida uu sheegay, in mowqif gaar ah lagu saleeyo shacabka Puntland oo dhan.
Hadalkan Cali Xoosh ayaa kusoo beegmaya xilli xiriirka Dowladda Federaalka iyo Puntland uu muddooyinkii dambe ahaa mid aad u cakiran, gaar ahaan arrimaha dastuurka, doorashooyinka iyo awood-qaybsiga u dhexeeya dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.
Puntland ayaa si joogto ah u sheegtay in ay tabashooyin siyaasadeed iyo dastuur ka qabto Dowladda Federaalka, halka Muqdisho ay ku adkaysanayso in khilaafaadka jira lagu xalliyo wada-hadal iyo hannaan siyaasadeed oo dalka oo dhan quseeya.
Warqadda uu Madaxweyne Deni u gudbiyay Qaramada Midoobay ayaa qayb ka ah dadaalka Puntland ay beesha caalamka ugu bandhigayso aragtideeda ku saabsan xaaladda siyaasadeed iyo amni ee Soomaaliya.
Madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni ayaa qoraalkiisa ku sheegay in Puntland ay weli taageersan tahay Soomaaliya oo ah dal xasilloon, nabad ah, dimuqraadi ah oo federaal ah, balse uu ka digay haddii dowladnimada Soomaaliya ay fashilanto in Puntland ay dib u eegto xiriirka ay la leedahay Muqdisho.
Qodobkan ayaa ah midka ugu weyn ee dhaliyay falcelinta Wasiir Cali Xoosh, maadaama dowladda federaalku ay u aragto hadallada noocaas ah inay dhaawici karaan midnimada dalka.
Cali Xoosh ayaa sidoo kale dhaliil u jeediyay siyaasiyiin uu sheegay inay isu aqoonsan yihiin mucaarad, balse uu ku eedeeyay inay qayb ka yihiin waxa uu ku tilmaamay “mashruuc” uu Madaxweyne Deni u adeegsanayo dano siyaasadeed.
Wasiirka ayaa sidoo kale sheegay in qaar ka mid ah siyaasiyiintaasi ay u adeegayaan dano shisheeye, inkastoo hadalkaas uu yahay eedeyn siyaasadeed oo ka timid wasiirka, mana uusan soo bandhigin faahfaahin madax-bannaan oo caddeynaysa eedeymahaas.
Warqadda Deni iyo jawaabta Cali Xoosh ayaa mar kale soo bandhigaya mid ka mid ah doodaha ugu waaweyn ee siyaasadda Soomaaliya: xiriirka u dhexeeya dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada iyo mustaqbalka nidaamka federaalka.
Puntland waxay ku doodaysaa in khilaafaadka siyaasadeed iyo dastuur ee jira ay dhaawaceen xiriirka dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada, halka Dowladda Federaalka ay ku adkaysanayso in midnimada qaranka iyo hay’adaha federaalka la ilaaliyo.
Sidaas darteed, hadalka Cali Xoosh wuxuu muujinayaa in Dowladda Federaalka aysan aqbalayn in warqadda Deni loo fasirto inay tahay mowqifka guud ee shacabka Puntland, iyadoo wasiirku carrabka ku adkeeyay doorka dadka Puntland ee qarannimada Soomaaliya.
Khilaafkan ayaa kusoo beegmaya xilli ay sidoo kale Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed iyo Puntland ay Qaramada Midoobay u gudbiyeen qoraallo ay kaga hadlayaan xaaladda siyaasadeed, dastuurka iyo hannaanka doorashada Soomaaliya, taas oo muujinaysa in khilaafka gudaha Soomaaliya uu hadda si weyn uga muuqanayo fagaaraha caalamiga ah.
