Wasiirka Difaaca Israa’iil, Israel Katz, ayaa sheegay in dowladda Israa’iil ay qorsheyneyso in dadka ku nool Marinka Gaza si tartiib-tartiib ah looga raro dhulkaas muddo toddobo sano ah, iyadoo sanad kasta la qorsheynayo in dibadda loo raro boqolaal kun oo qof.
Katz ayaa sheegay in qorshaha uu yahay in qiyaastii 250,000 oo qof oo reer Gaza ah sanad kasta laga raro Marinka Gaza, taas oo haddii qorshahaas la fuliyo muddo toddobo sano ah ay ka dhigan tahay in ku dhowaad 1.75 milyan oo qof la rari lahaa.
Tiradaas waxay u dhowaan lahayd inta badan dadka ku nool Marinka Gaza, inkastoo tirada saxda ah ee dadka ku nool dhulkaasi ay ku kala duwanaan karto qiyaasaha iyo xaaladda dagaalka.
Wasiirka Difaaca Israa’iil ayaa sidoo kale sheegay in ay jiraan toddoba dal oo caalamka ah oo uu sheegay inay diyaar u yihiin inay qaabilaan dadka laga rarayo Gaza.
Hase yeeshee, sida uu Katz sheegay, qorshahaas waxaa hortaagan oggolaanshaha dowladda Mareykanka.
Hadalkan ayaa haddii uu sax yahay muujinaya in Israa’iil ay raadineyso waddamo dibadda ah oo qaabila dadka Falastiiniyiinta ah ee laga saarayo Gaza, taas oo ah arrin si weyn u xasaasi ah, maadaama qasabka dadka rayidka ah looga raro dhulkooda uu yahay arrin si adag looga doodo marka la eego sharciga caalamiga ah.
Katz ayaa sheegay in qorshaha la soo jeediyay uu ku saleysan yahay in 250,000 oo qof sanad kasta laga raro Gaza.
Haddii tiradaas la joogteeyo muddo toddobo sano ah, waxay noqonaysaa qiyaastii 1.75 milyan oo qof.
Qorshahan ayaa sidaas darteed noqonaya qorshe muddo dheer soconaya, halkii uu ahaan lahaa raritaan hal mar ah.
Si kastaba ha ahaatee, weli waxaa muhiim ah in la kala saaro hadalka wasiirka iyo qorshe dowladeed oo si buuxda loo meel mariyey, maadaama fulinta qorshe noocan ah ay ku xirnaan lahayd go’aanno siyaasadeed, heshiisyo caalami ah iyo oggolaanshaha dalalka la sheegay inay dadka qaabilayaan.
Katz ayaa hadalkan ka sheegay goob uu ka socday olole siyaasadeed oo la xiriira doorashada Israa’iil ee la qorsheynayo inay dhacdo bisha October, taas oo hadalkiisa siisay muhiimad siyaasadeed oo dheeraad ah.
Arrinta Gaza ayaa kamid ah qodobada ugu waaweyn ee siyaasadda Israa’iil, gaar ahaan kaddib dagaalka muddada dheer socday ee u dhexeeya Israa’iil iyo Xamaas.
Sidaa darteed, hadalka Katz ayaa loo arki karaa inuu qayb ka yahay doodda siyaasadeed ee gudaha Israa’iil ee ku saabsan mustaqbalka Gaza iyo halka ay ku dambeyn doonaan dadka Falastiiniyiinta ah ee ku nool dhulkaas.
Mustaqbalka Marinka Gaza ayaa ah mid ka mid ah arrimaha ugu adag ee horyaalla bulshada caalamka.
Waxaa jira dood weyn oo ku saabsan cidda maamuli doonta Gaza, sida dib loogu dhisi doono dhulka uu dagaalku burburiyay iyo haddii dadka Falastiiniyiinta ah ay sii joogi doonaan dhulkooda ama ay u guuri doonaan meelo kale.
Dowladda Israa’iil ayaa marar kala duwan soo bandhigtay fikrado ku saabsan mustaqbalka Gaza, halka Falastiiniyiinta iyo dalal badan oo caalamka ah ay si adag uga soo horjeedaan qorshe kasta oo horseedi kara in dadka Gaza si joogto ah looga raro dhulkooda.
Dadka Falastiiniyiinta ah ayaa muddo dheer ka digayay in dagaalka Gaza uu horseedi karo barakicin joogto ah.
Qorshe kasta oo dadka Gaza loogu rarayo dalal kale ayaa sidaas darteed xambaarsan xasaasiyad siyaasadeed iyo mid sharci oo aad u weyn.
Taageerayaasha qorshayaasha noocan ah ayaa mararka qaar ku doodaya in dadka Gaza loo baahan yahay in loo abuuro meel ay si nabad ah ugu noolaadaan, halka dadka ka soo horjeeda ay ku doodaan in xal noocaas ahi uu noqon karo barakicin khasab ah iyo in Falastiiniyiinta laga fogeeyo dhulkooda.
Katz wuxuu sheegay in qorshaha uu ku xiran yahay oggolaanshaha Mareykanka, taasoo muujineysa muhiimadda taageerada Washington u leedahay qorshayaasha Israa’iil ee ku saabsan Gaza.
Mareykanka ayaa ah xulafada ugu muhiimsan ee Israa’iil, waxaana dowladda Washington ay door weyn ku leedahay arrimaha siyaasadeed iyo amni ee la xiriira dagaalka Gaza.
Haddii qorshe lagu raro boqolaal kun oo Falastiiniyiin ah sanad kasta loo gudbiyo marxalad fulineed, waxaa si weyn loo eegi doonaa mowqifka Mareykanka iyo kan dalalka Carabta iyo kuwa kale ee gobolka.
Hadallada Katz waxay dhalinayaan su’aalo waaweyn oo ku saabsan qorshaha la sheegay, oo ay ka mid yihiin: Waa kuwee toddobada dal ee la sheegay inay diyaar u yihiin inay qaabilaan dadka Gaza? Imisa qof ayuu mid kasta oo ka mid ah dalalkaasi qaabili karaa? Ma jiraan heshiisyo rasmi ah oo ay dowladahaasi la galeen Israa’iil ama Mareykanka? Maxaa dammaanad qaadaya in dadka la rarayo ay si ikhtiyaari ah u guurayaan? Sidee ayaa loo ilaalinayaa xuquuqda dadka rayidka ah? Maxay noqon doontaa mustaqbalka dadka Gaza ee laga raro dhulkooda?
Ilaa su’aalahan laga helo jawaabo rasmi ah, hadalka Katz wuxuu weli u baahan yahay in loo arko qorshe ama soo jeedin siyaasadeed oo uu wasiirku shaaciyay, halkii si toos ah loogu qaadan lahaa qorshe si buuxda loo heshiiyey oo bilaabay fulintiisa.
Haddii qorshaha uu Katz sheegay uu dhab ahaan u gudbo marxalad fulineed, wuxuu noqon karaa mid ka mid ah isbeddellada ugu waaweyn ee lagu doonayo in lagu qeexo mustaqbalka Gaza, waxaana si gaar ah loo eegi doonaa mowqifka Mareykanka, dalalka Carabta iyo bulshada caalamka.
