Madaxweynaha Kenya, William Ruto, ayaa ku dhawaaqay tallaabo cusub oo lagu xaddidayo ganacsiyada yaryar ee ay dalka ka sameystaan dadka aan muwaadiniinta Kenya ahayn, iyadoo qorshahan la sheegay inuu dhaqan geli doono laga bilaabo 7-da September 2026.
Ruto ayaa sheegay in ajaaniibta ku nool Kenya aan loo oggolaan doonin inay ka shaqeystaan qaar ka mid ah ganacsiyada yaryar ee loogu talagalay dadka Kenyanka ah, taas oo qeyb ka ah siyaasadda dowladda ee lagu doonayo in fursadaha ganacsi loo ilaaliyo muwaadiniinta dalka.
Madaxweynaha Kenya ayaa tilmaamay in dadka aan Kenyanka ahayn aysan sii wadi doonin qaar ka mid ah ganacsiyada yaryar, oo ay ku jiraan ganacsiyada waddooyinka iyo noocyada kale ee ganacsiyada yaryar ee si toos ah loogu adeegayo bulshada.
Tallaabadan ayaa imanaysa xilli ay dowladda Kenya dooneyso inay kordhiso fursadaha dhaqaale ee muwaadiniinteeda, gaar ahaan dhalinyarada iyo dadka ku tiirsan ganacsiyada yaryar si ay nolol maalmeedkooda u maareeyaan.
Dowladdu waxay ku doodeysaa in ganacsatada maxalliga ah ay mararka qaar tartan adag kala kulmaan ajaaniibta, gaar ahaan ganacsiyada aan u baahnayn raasumaal badan, taas oo keentay in dowladda ay dooneyso inay dejiso xeerar si cad u qeexaya ganacsiyada ay ajaaniibta geli karaan iyo kuwa loo xafidayo muwaadiniinta Kenya.
Sida uu qoray wargeyska maxalliga ah ee The Star, dowladda Kenya waxay sidoo kale diyaarinaysaa hindise sharciyeed lagu qeexayo noocyada ganacsiyada qaarkood ee si gaar ah loogu oggolaan doono muwaadiniinta Kenya.
Haddii qorshahaasi sharci ahaan loo meel mariyo, waxaa suuragal ah in ajaaniibta laga saaro qaybo ka mid ah ganacsiyada yaryar, halka ganacsiyada u baahan maalgashi ballaaran iyo xirfado ama tiknoolajiyad gaar ah ay weli u furnaan doonaan maalgashadayaasha shisheeye.
Tani waxay ka dhigan tahay in dowladda Kenya ay dooneyso inay kala saarto ganacsiga yar ee maxalliga ah iyo maalgashiga shisheeye ee waaweyn.
Inkasta oo dowladda Ruto ay dooneyso in ajaaniibta laga xaddido qaar ka mid ah ganacsiyada yaryar, haddana xukuumaddu waxay sheegtay in Kenya ay weli soo dhaweynayso maalgashiga shisheeye.
Dowladdu waxay tilmaamaysaa in maalgashiga shisheeye uu muhiim u yahay dhaqaalaha Kenya marka uu keeno raasumaal, tiknoolajiyad, aqoon iyo shaqooyin ay ka faa’iideystaan muwaadiniinta dalka.
Sidaas darteed, siyaasadda cusub ayaa u muuqata mid lagu doonayo in la xaddido ganacsiyada yaryar ee si toos ah ula tartamaya ganacsatada Kenyanka ah, halkii si guud loo mamnuuci lahaa dhammaan noocyada maalgashiga iyo ganacsiga ajaaniibta.
Tallaabadan ayaa si gaar ah isha loogu hayaa ganacsatada Soomaalida ee ku nool Kenya, gaar ahaan kuwa aan haysan dhalashada Kenya.
Soomaalida ayaa muddo dheer door muuqda ku lahaa ganacsiga Kenya, waxaana magaalada Nairobi gaar ahaan deegaanka Islii (Eastleigh) uu yahay mid ka mid ah xarumaha ganacsi ee ugu muhiimsan ee ay Soomaalidu ku badan yihiin.
Waxaa deegaankaasi ku yaalla kumannaan meheradood oo ay Soomaalidu maamulaan, kuwaas oo isugu jira dukaamo, dhar, qalabka elektaroonigga, adeegyada lacagaha, maqaayado, jumlo iyo tafaariiq, iyo ganacsiyo kale oo yaryar iyo kuwo dhexdhexaad ah.
Haddii xeerarka cusub ay si weyn u saameeyaan ganacsiyada noocan ah, ganacsatada Soomaalida ah ee aan muwaadiniinta Kenya ahayn ayaa laga yaabaa inay wajahaan baahida ah inay shatiyadooda iyo nooca ganacsigooda dib u eegaan, ama ay la qabsadaan shuruudo cusub oo dowladda ay soo rogi karto.
Islii ayaa si gaar ah ugu nugul tallaabadan, maadaama deegaanka uu yahay xarun ganacsi oo ay si weyn uga dhex muuqdaan ganacsatada Soomaalida.
Si kastaba, saameynta dhabta ah waxay ku xirnaan doontaa noocyada ganacsi ee ugu dambeyn lagu daro liiska ganacsiyada loo xafidayo muwaadiniinta Kenya iyo sida dowladda ay u fuliso amarka.
Ganacsatada Soomaalida ee ku nool Kenya ayaa sidaas darteed si dhow ula socda faahfaahinta xeerarka cusub, gaar ahaan haddii ay khuseeyaan dukaamada yaryar, ganacsiga waddooyinka, tafaariiqda iyo adeegyada kale ee ay ajaaniibtu ku badan yihiin.
Go’aanka dowladda Kenya ayaa sidoo kale la filayaa inuu dhaliyo dood ku saabsan sida loo dheellitiri karo ilaalinta fursadaha ganacsiga ee muwaadiniinta Kenya iyo xaqa ajaaniibta sharci ahaan dalka ugu nool inay ganacsi sameystaan.
Dowladda Ruto ayaa dhinaceeda ku adkeysanaysa in ujeeddadu tahay in ganacsatada Kenya loo abuuro fursado badan, iyadoo aan la joojin doonin maalgashiga shisheeye ee wax ka tari kara kobaca dhaqaalaha.
Waxaa hadda la sugayaa faahfaahinta rasmiga ah ee xeerarka iyo liiska ganacsiyada ay dowladda Kenya dooneyso inay si gaar ah ugu koobto muwaadiniinteeda.
Haddii qorshahan si buuxda loo dhaqan geliyo, wuxuu noqon karaa isbeddel muhiim ah oo ku yimaada siyaasadda ganacsiga Kenya, waxaana si gaar ah isha loogu hayaa saameynta uu ku yeelan karo ganacsatada Soomaalida iyo ajaaniibta kale ee dalka ka sameysta ganacsiyada yaryar.
https://x.com/trtafrika/status/2095443008833388848
